Vlaams Belang op bres voor Eeklose monumenten
De onzekere toekomst van de weinige monumenten die Eeklo nog resten, brengt het stadsbestuur blijkbaar niet tot het besef om enkele van onze bouwkundige pareltjes te beschermen. Er zijn reeds heel wat littekens geslagen die tot op de dag van vandaag de gemoederen blijven beroeren, maar waaruit nauwelijks lessen werden getrokken. Wie herinnert zich niet de sloop van het vroegere hotel, café en bioscoopzaal ‘De Gouden Leeuw’: meer dan een eeuw lang hét trefpunt voor tal van Eeklose verenigingen.

Het stadsbestuur hapte echter nooit toe om de leegstaande Gouden Leeuw te kopen, nota bene hét bolwerk van de katholieke zuil in Eeklo waar de CVP haar lokaal had. Dat de christendemocraten 15 jaar lang (van 1985 tot 2000!) vanuit het stadhuis op de verloedering van ons erfgoed en haar eigen CVP-‘erfenis’ kon blijven toekijken zonder in te grijpen, zegt veel over het respect dat deze partij maar kan opbrengen voor de eigen Eeklose identiteit. En zo gingen in Eeklo al tal van statige Belle Époque-huizen tegen de vlakte om plaats te ruimen voor zielloze, puur functionalistische ‘blokkenhuisbouw’.
De ironie wil ook dat vastgoedkantoren in hun reclameblaadjes appartementen aan‘prijzen’ om hun ‘o zo fantastische uitzicht op de historische markt van Eeklo’, terwijl ze juist zélf afbreuk doen aan het karakter ervan door ongeïnspireerde, allesbehalve indrukwekkende hoogbouw op te trekken die vooral ‘gemakkelijk geld’ moet opleveren.
Men kan zich terecht vragen stellen bij zij die dergelijke bouwdossiers ‘zonder het minste voorbehoud’ laten passeren. Misschien omdat het ongeïnspireerde beleid van christendemocraten, liberalen en socialisten al veel projectontwikkelaars en speculanten van dienst is geweest?
Eén van de gevolgen van die totale politieke willekeur is de hoogte van rijhuizen en appartementsgebouwen, waarover in Eeklo nauwelijks een bepaling bestaat. In de regel baseert men zich gewoon op de ‘hoogste blok’ uit de straat, met als resultaat dat ons centrum één wanorde is van hoge, lage, brede, smalle huizen en appartementsblokken met platte, schuine en zadeldaken en lelijke wachtgevels (blote stukken van de zijgevel door hoogteverschillen, vaak bedekt met zwartgrijze leistenen).
Leeuwen onder de sloophamer
‘De Gouden Leeuw’ is helaas niet meer te redden, maar die andere leeuw die jarenlang bovenop de Eeklose marktfontein troonde nog wél! De leeuwefontein, een prachtig stukje onroerend erfgoed (zie foto), ligt sinds de afbraak ervan in 1997 al dertien jaar te verkommeren op de terreinen van de technische dienst.
Het Vlaams Belang aarzelde dan ook niet om klacht in te dienen bij de ‘Inspectie Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed’ om de afbraak van de historische stadsfontein daterend uit de jaren ‘30 te laten onderzoeken. Volgens ons is deze in strijd met de bescherming van het neogotische karakter van het Centrum waarbij de directe omgeving van de Sint-Vincentiuskerk waaronder de Markt sinds 18 september 1984 (zo verschenen in het Belgisch Staatsblad) als stadsgezicht beschermd werd. De afbraak gebeurde na en is dus in strijd met de marktbescherming.
Het stadsbestuur besloot na veel protest de ‘neogotische fontein’ terug op te bouwen maar op het Van Hoorebekeplein waar zij in een ‘modern kader’ komt te staan, terwijl ter vervanging van de historische fontein op de Markt een ‘moderne waterbak’ werd geplaatst in een ‘neogotisch kader’. Begrijpe wie begrijpen kan? Niet alleen beging het stadsbestuur volgens ons in dit dossier een overtreding, het mist bovendien de kans een fout uit het verleden recht te zetten naar een historisch consistent kader.
De oude stadsfontein in ‘neogotische’ stijl met stijlkenmerken sterk gelijkend op de leeuwezuil op het Gentse Sint-Veerleplein
De stadsfontein doet denken aan een middeleeuwse schandpaal waarop een leeuw troont die het Eeklose stadswapen (een Vlaamse Leeuw omkranst met eikenbladeren) vasthoudt. De zuilvoet wordt, net boven het waterbekken, omringd door waterspuwende bronzen vissen die blijkbaar héél decoratief moeten geweest zijn want na de afbraak belandden de viskoppen in het bureau van één van de schepenen van ‘t stad. Burgemeester Koen Loete vindt er, net als zijn voorganger en huidig ‘cultuur’schepen, nochtans weinig aan en zegt dat de fontein helemaal niet past in hun moderne plannen voor de Markt. Van hun moderne (?) waterpartij blijft vandaag alleen nog een beschadigde waterbak over die erg in trek is bij skateborders die er dankbaar gebruik van (mogen) maken. Zo dierbaar zal het hen dus allemaal wel niet zijn…
De Paterskerk in de kou?
Een ander monument aan de Markt dat het maar net haalde, is de 19de eeuwse Paterskerk. Jarenlang stond het gebouw te verkommeren, als een schandvlek op de Markt. Het stadsbestuur kon de kerk zelfs voor 1 symbolische frank (!) kopen, maar de VLD maakte de aanschaf om partijpolitieke redenen onbespreekbaar. Men was maar wat blij het gebouw in 2002 uit handen te kunnen geven aan een private vzw, die zich gelukkig tot doel stelde om de kerk te restaureren. Op veel steun hoeft de vzw echter niet te rekenen, want de liberalen in meerderheid én oppositie hebben er geen ‘frank’ voor over. De vzw moet zelfs op zoek naar sponsors om de verwarmingsfactuur te kunnen betalen. De monumentenzorgers die zich over de kerk ontfermen, verdienen dan ook alle lof voor de beschermende rol die zij in de totale afwezigheid van het stadsbestuur op zich nemen. Jammer genoeg blijft een optimale instandhouding helemaal niet gegarandeerd.
Veel is echter al afgewend in vergelijking met het trieste hoogtepunt in 1972 toen de toren van de kerk werd afgenomen wegens instortingsgevaar. Dat ‘hoogte’punten uit de eigen dorpsschoot zomaar neergehaald worden, beroert de beleidsmakers nauwelijks, maar diezelfde partijen van toen en nu subsidiëren met mijn en uw belastingsgeld anders wel probleemloos de bouw van minaretten.

Het neogotische gebouw zou nochtans een mooie architecturale spiegel van de Markt kunnen vormen. De stad zou op z’n minst kunnen participeren, zeg maar mee ‘aandeelhouder’ worden van één van haar centrummonumenten.
Met wat verbeelding zou Eeklo pas echt een schatkamer van de neogotiek kunnen zijn. Maar laat dat nu net niet de sterkste kant van de bestuursmeerderheid zijn: tot de verbeelding spreken…
Eekloos patrimonium beschermen
Wist u dat een landelijke gemeente als Kaprijke met 6.000 inwoners evenveel beschermde monumenten telt als Eeklo met 20.000 inwoners. We moeten nu natuurlijk ook niet te hoog gaan grijpen. Eeklo is helemaal geen Brugge in het klein. Anderzijds mag aan de burgerhuizen en curiositeiten die Eeklo rijk is best wel een andere ‘waarde’ toegekend worden dan aan stijlgenoten in bijvoorbeeld een stad als Gent waar er nu eenmaal een pak meer van staan. Elke stad heeft evenwel zijn verhaal en sommige gebouwen blijven tot de verbeelding spreken. Het Vlaams Belang wil ons patrimonium ook tot de toekomstige generaties laten spreken. Eeklo met de E van Energiek, Eigenzinnig en Echt, kan maar Echt zijn als het Energiek zijn Eigenzinnigheid blijft accentueren. En enkele gebouwen zijn, geef toe, bijna ‘letterlijk’ een verademing tussen de appartementenravijn die Eeklo zo stilaan wordt. Wat ons betreft is het vijf voor twaalf voor onze stad!!!
Concreet willen wij een ‘shortlist’ van een tiental monumenten of monumentengroepen laten beschermen die wij aan de gemeenteraad zullen voorleggen en waarvan wij desnoods zelf de dossiers zullen indienen.
Het betreft o.a. een woning van meubelfabrikant Locufier in neo-rococostijl uit 1929 in de Molenstraat naar een ontwerp van de befaamde architect Charles Hoge, waarvan in Gent reeds enkele woningen werden geklasseerd. Een woonhuis van textielfabrikant Penneman in typische art-decostijl uit 1933 in de Boelare. Een mooi bewaard burgerhuis in neo-Vlaamse-renaissancestijl uit 1883 aan het Koningin Astridplein. De fraaie kasteelvilla in het Heldenpark in eclectische stijl. Het standbeeld van Karel Lodewijk Ledeganck (hoewel er in Vlaanderen maar weinig standbeelden zijn beschermd). De enkele nog authentieke niet beschermde gevels in de Stationsstraat. En buiten het centrum ook een aantal her en der verspreide kazematten die deel uitmaakten van de Duitse linie tijdens WO I.

In dit alles wordt het de hoogste tijd dat het stadsbestuur zijn verantwoordelijkheid neemt. Mocht men de Eeklonaren er ooit van weerhouden iets van hun erfgoed voor de komende generaties te bewaren dan wordt Eeklo wellicht een karakterloze doortocht tussen Gent en Brugge i.p.v. de parel aan de kroon van het Meetjesland.
Peter Pauwels, historicus, namens het Vlaams Belang Eeklo [Website: www.peterpauwels.be - weblog: nieuws.peterpauwels.be]